Nieuwe Europese normen voor cobots: wat bedrijven moeten weten vóór 2027
Waarom cobots de nieuwe norm worden
Cobots worden een essentieel onderdeel van de Europese industrie. In tegenstelling tot traditionele robots, die achter een kooi blijven, deelt een cobot de werkruimte met mensen, waardoor de productie flexibeler wordt.
Meer contact tussen mens en robot brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Daarom heeft de EU de nieuwe Europese normen voor cobots ingevoerd, waarmee de veiligheidsregels zijn gemoderniseerd en bedrijven worden voorbereid op een geautomatiseerde toekomst.
De belangrijke veranderingen komen uit twee hoeken:
- De EU-machineregeling 2023/1230, die vanaf 20 januari 2027 van kracht is.
- De bijgewerkte normen ISO 10218 en 10218-2, gepubliceerd in 2025.
Samen geven ze in heel Europa een nieuwe invulling aan de manier waarop cobots moeten worden ontworpen, geïntegreerd en gebruikt.
De EU-machineregeling 2023/1230
Deze vervangt de oude Machinerichtlijn en houdt het volgende in:
- Strengere veiligheidseisen voor geavanceerde robots en collaboratieve machines.
- Duidelijkere verantwoordelijkheden voor fabrikanten, importeurs en distributeurs.
- Cyberbeveiliging als onderdeel van machineveiligheid.
- Strengere conformiteitsbeoordelingen vóór CE voor de in bijlage I genoemde categorieën machines met een hoog risico, zoals bepaalde op kunstmatige intelligentie gebaseerde veiligheidsfuncties. Voor de meeste standaardmachines blijft zelfbeoordeling mogelijk.
Deze regeling treedt in werking op 20 januari 2027. De uiterste datum waarop u machines op de markt mag brengen volgens de oude Machinerichtlijn 2006/42/EG is 19 januari 2027, dus er is nog tijd om u aan te passen.
ISO 10218: de nadruk verschuift naar toepassingen
De nieuwe normen ISO 10218 en 10218-2 bevatten een actualisering van de veiligheidsvoorschriften voor industriële robots. Wat is er veranderd:
- De gezamenlijke veiligheidsrichtlijnen die voorheen in ISO/TS 15066 waren opgenomen, ISO/TS 15066 nu geïntegreerd.
- Robots worden op basis van het risico onderverdeeld in klasse 1 en klasse 2.
- Veiligheidsfuncties zoals noodstop, beveiligingsstop en snelheidsbewaking hebben nu standaard prestatieniveaus (PL en SIL).
- De aandacht verschuift van „samenwerkende robots” naar samenwerkende toepassingen.
Je beoordeelt dus niet langer alleen de robot. Je beoordeelt de hele opstelling: het gereedschap, de indeling en wat de operator doet.
Wat je moet doen
1. Risicobeoordeling
Elke cobot-toepassing vereist een gedegen risicobeoordeling die het volgende omvat:
- Hoe mensen met de cel omgaan.
- Grenzen voor kracht, snelheid en druk.
- Veiligheidsmaatregelen en noodstops.
2. Veiligheidsfuncties
Cobots moeten aan de standaardprestatieniveaus voldoen. Als je daarvan afwijkt, leg je de analyse vast waarmee je dit rechtvaardigt.
3. Cyberbeveiliging
Veiligheid heeft nu ook betrekking op software en connectiviteit. Updates op afstand, netwerktoegang en firmware moeten allemaal worden beschermd tegen manipulatie.
4. Opleiding en documentatie
Bedieners hebben een gedegen opleiding nodig. In de handleidingen moeten de veiligheidsprocedures duidelijk worden uitgelegd, en je bewaart het technische dossier en de nalevingsgegevens.
Fouten die we zien
- Ervan uitgaan dat een cobot direct uit de doos veilig is.
- Cyberbeveiliging buiten het veiligheidsplan laten.
- Zich baseren op de oude ISO/TS 15066 van op de nieuwe ISO 10218.
- Daarbij wordt vergeten dat de verantwoordelijkheid voor de naleving bij de fabrikant en de eindgebruiker ligt.
Waarom naleving de moeite waard is
Het is niet alleen een last:
- Vertrouwen en reputatie. Klanten hechten veel waarde aan veilige, gecertificeerde apparatuur.
- Toekomstbestendigheid. Door er vroeg bij te zijn, bespaar je jezelf later een kostbare aanpassing.
- Een voorsprong. Bedrijven die al over conforme cobots beschikken, zullen een voorsprong hebben wanneer de regelgeving van kracht wordt.
Veelgestelde vragen
Wanneer worden de nieuwe normen verplicht?
De EU-machineregeling is van toepassing vanaf 20 januari 2027. De ISO-normen worden nu al aanbevolen.
Moeten bestaande cobots worden vervangen?
Niet altijd, maar er kunnen wel upgrades nodig zijn om de veiligheid en cyberbeveiliging te waarborgen.
Wat is er gebeurd met ISO/TS 15066?
Deze norm is nu opgenomen in ISO 10218.
Wie is verantwoordelijk voor de naleving?
Zowel de fabrikant, wat het ontwerp betreft, als de eindgebruiker, wat de risicobeoordeling van de toepassing betreft.
Waarom wordt cyberbeveiliging hier genoemd?
Omdat een verbonden cobot te maken kan krijgen met hacking en ongeautoriseerde updates, en beide kunnen ongelukken veroorzaken.
Bereid je vandaag voor, neem morgen het voortouw
De nieuwe Europese normen voor cobots zijn niet zomaar regels. Ze vormen een routekaart naar veiligere, slimmere automatisering.
Bedrijven die nu al maatregelen nemen, voorkomen dat ze op het laatste moment hoge kosten moeten maken om aan de regelgeving te voldoen, beschermen hun medewerkers en bouwen een voorsprong op.
Tegen 2027 zal naleving niet alleen verplicht zijn. Het zal het kenmerk zijn van een betrouwbaar, toekomstbestendig robotica-bedrijf. Vraagt u zich af wat de nieuwe regels betekenen voor een cel die u van plan bent te realiseren? Neem dan contact op met TMC Robotics of bekijk onze Fairino .
